De relevantie van de rentetermijnstructuur

Het genereren van een toekomstig stress-scenario voor de rentetermijnstructuur is niet eenvoudig. Bovendien dient het zorgvuldig te gebeuren, omdat het anders negatieve gevolgen kan hebben voor een financiële instelling. De rentetermijnstructuur geeft de rente weer waartegen overheden geld kunnen lenen voor verschillende looptijden. Binnen de financiële sector bezit de rentetermijnstructuur een spilpositie vanwege de hoeveelheid informatie die hierin is opgeslagen. Besluiten die op basis van deze informatie worden genomen, beïnvloeden niet alleen mensen die binnen de financiële sector werkzaam zijn, maar ook de maatschappij als geheel. Er zijn veel voorbeelden waaruit het belang en relevantie van de rentetermijnstructuur blijken.


In de Verenigde Staten is de rentetermijnstructuur momenteel geïnverteerd. Over het algemeen geldt dat de rente waartegen overheden kunnen lenen hoger wordt naarmate de looptijd van de lening stijgt, omdat het risico op faillissement of stijgende inflatie met de tijd groeit. Echter, momenteel is de rente waartegen de overheid in de VS voor een looptijd van drie maanden kan lenen hoger dan die voor een looptijd van tien jaar. Dit soort inversies van de rentetermijnstructuur zijn in de VS vaak voorafgegaan aan een economische crisis. Sterker nog, aan alle recessies die de VS sinds 1960 heeft gekend is een inversie van de rentetermijnstructuur voorafgegaan. Het is maar één keer voorgekomen dat de inversie niet is gevolgd door een economische crisis.


De rente waartegen de overheid in Duitsland geld kan lenen voor een looptijd van dertig jaar is negatief. Sommige investeerders hopen dat dit, samen met de slechte economische groeicijfers, de Duitse overheid ervan zal overtuigen om een fiscaal stimuleringsbeleid te voeren. In het verleden heeft Duitsland zich hiertegen verzet, maar door de negatieve rente lijkt het nu toch tot een van de alternatieven te behoren. Ook in Nederland is de rente op staatsobligaties voor een looptijd van dertig jaar negatief. Vanwege deze lage rente onderzoekt de Nederlandse overheid momenteel de mogelijkheid om een investeringsfonds op te richten met geleend geld, waaruit private en publieke investeringen kunnen worden gefinancierd die ten goede komen aan het verdienmodel van Nederland over twintig tot dertig jaar.


Het belang en de relevantie van de rentetermijnstructuur blijken eveneens uit de toepassing ervan bij het verdisconteren van toekomstige kasstromen. Ex-Minister van financiën Jeroen Dijsselbloem gaf bij het tv-programma Buitenhof aan dat pensioenfondsen “zich niet rijk moeten rekenen”. Het verschil tussen de rekenkundige rentetermijnstructuur die pensioenfondsen gebruiken om hun toekomstige verplichtingen te waarderen en de waargenomen rentetermijnstructuur in de markt is te groot. Pensioenfondsen zouden daarom de rekenrente moeten verlagen. Dit zou echter iedereen raken die via zijn of haar werkgever het recht op een pensioen heeft opgebouwd.


De spilpositie van de rentetermijnstructuur binnen de financiële sector maakt dat deze zeer zorgvuldig moet worden behandeld bij het uitvoeren van een stresstest. In de praktijk betekent dit dat alle beschikbare informatie beoordeeld, en indien nodig, gebruikt moet worden voor het genereren van een stress scenario voor de rentetermijnstructuur. Mijn voorkeur gaat uit naar een methode waarbij met een econometrisch model en duidelijk interpreteerbare parameters op basis van historische data wordt geschat. Deze duidelijk te interpreteren parameters kunnen dan op basis van expert judgement worden geschokt en vervolgens worden gebruikt als input voor een Monte Carlo-simulatiemodel om scenario’s te genereren. De combinatie van econometrie en expert judgement geeft de rentetermijnstructuur de zorgvuldigheid die het verdient.

Vragen of opmerkingen?

Neem contact op met Zaid Siddiqi

via +41 44 577 70 10.